Cuối tháng 11, dọc con đường lên Mường Khương, cả sườn đồi như được rắc lên vô số đốm cam. Đó là mùa quýt chín. Người Mông, người Nùng gùi từng sọt quýt xuống chợ, quả nào quả nấy tròn căng, vỏ hơi sần, cầm lên nhẹ tay mà thơm nức. Bóc một quả ăn thử ngay tại vườn, tôi hiểu vì sao quýt Mường Khương lại có tiếng đến vậy: ngọt thanh, mọng nước, chua nhẹ vừa đủ để không gắt.
Vì sao quýt Mường Khương ngon có tiếng
Mường Khương là huyện vùng cao biên giới của Lào Cai, khí hậu mát, biên độ nhiệt ngày đêm lớn, đất đồi thoát nước tốt. Chính điều kiện đó khiến quả quýt tích được nhiều đường mà vẫn giữ vị thanh, không ngọt gắt kiểu quýt đồng bằng.
Điểm nhận diện của quýt nơi đây là vỏ mỏng, hơi sần và bó sát múi. Khi bóc, tép quýt căng mọng, màu cam tươi, ăn vào ngọt dịu rồi hậu thanh mát ở cổ. Quả không quá to, phần lớn vừa lòng bàn tay, cùi mỏng nên tỷ lệ ăn được cao. Đây là loại quýt để ăn tươi tuyệt vời, cũng rất hợp vắt nước.
Quýt Mường Khương khác quýt thường ở đâu
So với nhiều loại quýt chợ, quýt Mường Khương thường có vị đậm đà và mùi thơm rõ hơn, vỏ bám múi chặt nên khi bóc hay dính chút xơ trắng. Nếu gặp loại quả to bất thường, vỏ dày bóng loáng, róc vỏ quá dễ, bạn nên hỏi kỹ nguồn gốc vì rất có thể không phải hàng bản địa.
Mùa quýt chín khi nào
Quýt Mường Khương chín rộ vào khoảng tháng 11 đến tháng 1 năm sau, đúng dịp cuối năm giáp Tết. Đây là lúc quýt ngon nhất, ngọt đậm và giá cũng dễ chịu do vào chính vụ. Đầu vụ quả còn hơi chua, cuối vụ quả ngọt hơn nhưng có thể ít nước hơn một chút.
Nếu bạn có dịp lên Lào Cai đúng mùa, ghé các phiên chợ vùng cao mua quýt tại gốc là trải nghiệm rất đáng nhớ. Không khí ấy tôi có kể trong bài về chợ phiên Bắc Hà Lào Cai, nơi trái cây, nông sản vùng cao bày kín cả một góc chợ.
Cách chọn quýt Mường Khương ngon
Kinh nghiệm chọn quýt của tôi sau vài mùa lên đây:
- Cầm chắc tay, nặng quả: quả nặng thường mọng nước, quả nhẹ hay bị khô xốp.
- Vỏ mỏng hơi sần, màu cam tự nhiên: đừng ham quả vỏ bóng loáng bất thường.
- Cuống tươi: cuống còn xanh, lá còn tươi là quýt mới hái.
- Ấn nhẹ thấy đàn hồi: vỏ quá mềm nhũn là quả để lâu; quá cứng là còn non.
- Ngửi thử: quýt chín tự nhiên dậy mùi thơm ở phần cuống.
Mua số lượng nhiều thì nên chọn lẫn quả vừa chín tới và quả chín tới già để ăn dần, tránh chín rộ cùng lúc dễ hỏng.
Quýt Mường Khương làm quà
Một túi quýt vùng cao chín mọng làm quà cuối năm vừa đẹp mắt vừa ý nghĩa, lại hợp túi tiền. Khi mang đi xa hoặc gửi biếu, bạn nên chọn quả vừa chín tới, còn cuống lá, xếp nhẹ tay trong hộp có lót giấy để tránh dập. Quýt là trái cây tươi nên ưu tiên gửi nhanh, không để lâu ngoài nắng.
Nếu định gom quýt cùng vài món khác thành giỏ quà đặc sản, bạn có thể tham khảo cách phối trong bài đặc sản Tây Bắc làm quà để giỏ quà vừa phong phú vừa cân đối giữa đồ tươi và đồ khô.
Bảo quản quýt được lâu
Quýt để nơi thoáng mát, tránh nắng, có thể giữ được nhiều ngày. Muốn để lâu hơn, xếp quýt vào ngăn mát tủ lạnh, không rửa trước khi cất vì nước đọng dễ làm mốc cuống. Khi thấy quả nào bắt đầu mềm nhoặc mốc cuống thì tách riêng ăn trước để không lây sang cả túi.
Câu hỏi thường gặp
Quýt Mường Khương chín vào tháng mấy?
Chính vụ rơi vào khoảng tháng 11 đến tháng 1 năm sau. Đây là lúc quýt ngọt đậm, nhiều nước và giá hợp lý nhất do vào mùa rộ.
Làm sao phân biệt quýt Mường Khương với quýt khác?
Quýt Mường Khương thường quả vừa phải, vỏ mỏng hơi sần bám sát múi, ngọt thanh và thơm rõ. Loại vỏ dày bóng, quả to bất thường, róc vỏ quá dễ thì nên hỏi kỹ nguồn gốc.
Quýt Mường Khương để được bao lâu?
Để nơi thoáng mát dùng được vài ngày; cất ngăn mát tủ lạnh và không rửa trước khi cất thì giữ tươi lâu hơn. Nên loại sớm quả mềm hoặc mốc cuống.
Mua quýt Mường Khương làm quà có tiện không?
Có, đây là món quà cuối năm đẹp và bình dân. Chỉ cần chọn quả vừa chín tới, còn cuống, đóng hộp lót giấy và gửi nhanh để tránh dập, hỏng.
Quýt Mường Khương giá bao nhiêu?
Giá thay đổi theo mùa và nơi bán, chính vụ thường mềm hơn đầu và cuối vụ. Các mức giá chỉ mang tính tham khảo, bạn nên hỏi trực tiếp người bán tại thời điểm mua.
