Mỗi mùa thu, dân buôn đặc sản lại rỉ tai nhau về một loại quả nhỏ, chua chát, mọc đầy trên những triền núi cao. Nếu bạn đang thắc mắc quả táo mèo sơn tra là quả gì mà được nhiều người săn lùng đến vậy, thì đây chính là thứ quả gắn liền với núi rừng Tây Bắc, vừa làm thức uống giải nhiệt vừa được xem như vị thuốc dân gian quen thuộc trong nhiều gia đình.
Cùng đi tìm câu trả lời cặn kẽ về loại quả thú vị này, từ nguồn gốc, đặc điểm cho đến cách người dân vùng cao tận dụng nó nhé.
Quả táo mèo sơn tra là quả gì?
Để trả lời câu hỏi quả táo mèo sơn tra là quả gì, ta có thể hiểu đơn giản: táo mèo và sơn tra là hai cách gọi của cùng một loại quả. Người vùng cao quen gọi là táo mèo vì cây mọc nhiều ở những bản người H'Mông, còn sơn tra là tên gọi mang tính dược liệu, hay thấy trong các bài thuốc Đông y. Cùng một quả nhưng tùy hoàn cảnh mà người ta gọi theo cách khác nhau, dẫn đến không ít người tưởng nhầm là hai thứ riêng biệt.
Đây là quả của cây sơn tra, thân gỗ nhỏ, mọc tự nhiên hoặc được trồng trên các vùng núi cao như Yên Bái, Sơn La, Lào Cai. Cây thường ra hoa trắng vào mùa xuân rồi kết quả dần qua mùa hè, đến cuối hè đầu thu thì chín rộ. Quả có vài đặc điểm dễ nhận:
- Kích thước nhỏ, cỡ bằng quả trứng cút đến quả trứng gà bé.
- Vỏ màu vàng xanh, có khi ửng hồng phía gần cuống.
- Thịt quả giòn, hơi xốp, bên trong có hạt nhỏ.
- Vị chua chát đặc trưng, ăn sống khá khó nuốt nên thường đem chế biến.
Chính vị chua chát mộc mạc ấy lại là điểm khiến táo mèo trở nên đặc biệt, không lẫn với bất kỳ loại quả nào dưới xuôi.
Táo mèo mọc ở đâu, mùa nào?
Cây sơn tra ưa khí hậu mát lạnh nên chỉ phát triển tốt ở độ cao trên một nghìn mét. Những rừng táo mèo cổ thụ ở Mù Cang Chải hay Bắc Yên thường có tuổi đời hàng chục năm, gốc to xù xì, cho quả tự nhiên mỗi vụ mà gần như không cần chăm bón.
Mùa thu hoạch táo mèo thường rơi vào khoảng tháng 8 đến tháng 10 hằng năm. Đây là lúc quả chín tới, tích đủ vị chua thanh và mùi thơm dịu. Ngoài thời điểm này, bạn khó mua được táo mèo tươi, thay vào đó là các sản phẩm đã sơ chế như táo khô hay táo ngâm để dùng quanh năm.
Nếu muốn tìm hiểu thêm về vùng đất nuôi dưỡng loại quả này cũng như những món ngon khác, bạn có thể ghé qua bài tổng hợp về đặc sản Tây Bắc để có cái nhìn đầy đủ hơn về cả một kho tàng sản vật núi rừng.
Công dụng của quả táo mèo sơn tra
Trong dân gian, sơn tra được dùng khá rộng rãi nhờ những lợi ích quen thuộc mà người vùng cao truyền lại qua nhiều đời:
- Hỗ trợ tiêu hóa, giúp ăn ngon miệng hơn sau bữa nhiều đạm.
- Pha trà uống giúp thanh mát, dễ chịu vào ngày nóng.
- Vị chua thanh giúp giải khát, kích thích vị giác.
- Được nhiều người dùng để ngâm rượu, ngâm đường làm thức uống.
Tuy vậy, đây vẫn là kinh nghiệm dân gian mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y tế. Người đang điều trị bệnh hoặc có vấn đề về dạ dày nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng đều đặn, tránh lạm dụng vì vị chua mạnh có thể gây cồn ruột với người nhạy cảm.
Táo mèo dùng để làm gì?
Vì ăn sống khá chua chát nên táo mèo thường được chế biến thành nhiều món hấp dẫn, mỗi nhà một kiểu tùy sở thích:
- Ngâm đường: cho ra thứ siro chua ngọt giải nhiệt rất hợp ngày hè.
- Ngâm rượu: tạo thành loại rượu thơm, màu hổ phách đẹp mắt.
- Sấy khô pha trà: tiện lợi, để được lâu, uống quanh năm.
- Làm mứt, ô mai: món vặt chua ngọt được nhiều người yêu thích.
Mỗi cách làm lại cho một hương vị riêng, biến thứ quả chua chát khó ăn thành những món thức uống và quà vặt hấp dẫn. Bạn có thể bắt đầu với món dễ nhất là táo mèo ngâm đường để cảm nhận vị chua thanh đặc trưng, hoặc thử cách làm siro táo mèo tại nhà cho cả gia đình cùng thưởng thức trong những ngày nắng nóng.
Câu hỏi thường gặp
Táo mèo và sơn tra có phải hai loại quả khác nhau không?
Không, đây chỉ là hai tên gọi của cùng một loại quả. Người vùng cao gọi là táo mèo, còn trong Đông y và sách dược liệu thường gọi là sơn tra. Cả hai đều chỉ quả của cây sơn tra mọc ở vùng núi cao, nên bạn không cần băn khoăn khi thấy hai cái tên này.
Quả táo mèo ăn sống được không?
Bạn vẫn có thể ăn sống nhưng vị rất chua chát, hơi khó nuốt với nhiều người. Vì vậy táo mèo thường được đem ngâm đường, ngâm rượu hoặc sấy khô để dùng dần thay vì ăn trực tiếp. Một số người thích chấm muối ớt ăn vặt nhưng cũng chỉ vài miếng cho vui miệng.
Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ quả táo mèo sơn tra là quả gì cùng những công dụng quen thuộc của nó. Nếu muốn thử loại quả núi rừng này, hãy chọn táo mèo Tây Bắc chuẩn vụ từ Tôi đến Tây Bắc, giá tham khảo dao động vài chục nghìn mỗi cân tươi tùy thời điểm, để tự tay làm những món thức uống thơm ngon cho cả nhà nhé!
