"Cắt một miếng cho vào miệng nhai luôn được à?" Đó là câu khách hỏi khi lần đầu nhìn thấy tảng mật ong nguyên tổ tôi bày ra: một bánh sáp màu vàng óng, những ô lục giác đều tăm tắp ứ đầy mật, cắt ra là mật ứa xuống thớt. Đúng vậy, nhai được cả sáp lẫn mật, và đó chính là điều thú vị nhất của loại đặc sản này.
Nhiều người quen với chai mật lỏng nên hơi bỡ ngỡ khi thấy mật còn nằm nguyên trong bánh sáp. Vậy nguyên tổ khác gì mật vắt, sáp ong ăn thế nào cho đúng? Tôi nói rõ trong bài này.
Mật ong nguyên tổ là gì?
Mật ong nguyên tổ, hay còn gọi là mật ong tầng, là nguyên cả bánh sáp mà con ong xây, bên trong các ô lục giác chứa đầy mật và được ong bịt nắp sáp lại. Người ta không vắt mật ra khỏi tổ mà cắt nguyên miếng bánh sáp còn ngậm mật để bán và dùng.
Nói cách khác, đây là mật ở trạng thái nguyên bản nhất, đúng như ong để lại, chưa qua vắt ép hay lọc. Chính vì thế nhiều người thích mua nguyên tổ để yên tâm về độ tự nhiên, khó pha trộn hơn so với mật đã vắt thành lỏng.
Sáp ong là gì, có ăn được không?
Sáp ong là lớp vật liệu ong tiết ra để xây tổ, tạo thành những ô lục giác đựng mật. Phần nắp bịt các ô mật cũng là sáp. Sáp ong ăn được và nhai được. Khi nhai, mật trong ô tan ra ngọt lịm, còn phần sáp thì mềm dẻo như kẹo cao su, nhai một lúc bã sáp sẽ gom lại. Bạn có thể nuốt cả sáp hoặc nhả bã tùy thích, đa số nhả bã sau khi đã "vắt" hết mật bằng miệng.
Cảm giác khi ăn mật ong nguyên tổ
Trải nghiệm rất khác uống mật lỏng. Cắn một miếng bánh sáp, đầu tiên là dòng mật ngọt sánh tràn ra, thơm mùi hoa. Sau đó là phần sáp mềm, thoảng mùi sáp ong đặc trưng, nhai càng lâu càng dẻo. Có người mê cảm giác "bùng nổ" ngọt ngào lúc mật vỡ ra trong miệng đó nên chỉ thích ăn nguyên tổ chứ không thích mật chai.
Trẻ con thường thích thú với món này vì lạ, còn người lớn thì thấy vui miệng lúc nhâm nhi. Tuy vậy vì rất ngọt và nhiều năng lượng, nên ăn vừa phải, mỗi lần một miếng nhỏ là đủ.
Cách dùng mật ong nguyên tổ
Có mấy cách phổ biến:
- Nhai trực tiếp: Cắt một miếng nhỏ, cho vào miệng nhai từ từ để tận hưởng mật và sáp. Cách nguyên bản nhất.
- Cắt miếng ngâm nước ấm: Bỏ miếng nguyên tổ vào cốc nước ấm, mật tan ra thành nước mật, phần sáp nổi lên có thể vớt bỏ hoặc ăn.
- Ăn kèm bánh mì, sữa chua: Đặt miếng nguyên tổ lên lát bánh mì nướng hoặc trộn sữa chua, vừa ngon vừa đẹp mắt.
- Pha đồ uống: Dùng phần mật để pha trà, chanh ấm như mật thường.
Về thời điểm dùng, nhiều người quen uống mật buổi sáng. Nếu bạn muốn làm đúng cách để dễ chịu cho bụng, tham khảo bài cách uống mật ong rừng buổi sáng để biết pha loãng và uống lúc nào là hợp lý.
Theo kinh nghiệm dân gian, nhiều người dùng mật ong để hỗ trợ làm dịu cổ họng khi thời tiết hanh khô, hoặc dùng thay đường cho món ăn thức uống. Cần nhấn mạnh: thực phẩm không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh; hãy tham khảo ý kiến bác sĩ khi cần.
Nguyên tổ khác mật vắt, mật lọc thế nào?
Đây là điểm nhiều người thắc mắc. Cùng là mật ong nhưng ba trạng thái khác nhau:
Mật vắt là mật được lấy ra khỏi tổ bằng cách vắt hoặc quay ly tâm, thu được mật lỏng còn lẫn chút phấn, sáp vụn. Mật lọc là mật vắt đã lọc kỹ cho trong, sạch cặn, đóng chai đẹp mắt, tiện dùng hằng ngày. Còn nguyên tổ thì để mật y nguyên trong bánh sáp, không tách ra.
Ưu điểm của nguyên tổ là tự nhiên nhất, khó làm giả, ăn vui miệng. Ưu điểm của mật vắt và mật lọc là tiện dùng, dễ định lượng, dễ pha chế. Không loại nào hơn hẳn, tùy nhu cầu của bạn. Nếu bạn còn phân vân giữa các loại và lo về hàng giả, bài cách phân biệt mật ong rừng thật giả sẽ cho bạn thêm nhiều mẹo nhận biết hữu ích.
Nên chọn mật ong rừng hay mật ong nuôi?
Nguyên tổ có thể là từ ong rừng hoặc ong nuôi. Hai nguồn này khác nhau về hương vị, độ đặc và giá. Để hiểu rõ nên chọn loại nào cho mục đích của mình, bạn đọc thêm bài phân biệt mật ong rừng và mật ong nuôi, tôi phân tích khá chi tiết ưu nhược của từng loại.
Bảo quản mật ong nguyên tổ
Vì còn cả sáp nên nguyên tổ cần bảo quản cẩn thận hơn mật lỏng một chút. Vài lưu ý:
- Để nơi khô mát, tránh ánh nắng trực tiếp và nơi nóng, vì nóng làm sáp chảy.
- Đậy kín hộp để tránh kiến, ẩm và mùi lạ.
- Có thể để ngăn mát tủ lạnh cho sáp cứng, dễ cắt, nhưng khi lấy ra hơi cứng thì để ra ngoài một lát cho mềm.
- Mật trong sáp cũng có thể kết tinh khi lạnh, đây là hiện tượng bình thường.
Dùng dao hoặc thìa sạch, khô mỗi khi lấy để tránh làm mật nhiễm khuẩn hay lên men.
Câu hỏi thường gặp
Ăn sáp ong có sao không, có nuốt được không?
Sáp ong ăn được với lượng vừa phải và có thể nuốt cả. Đa số người nhai để lấy mật rồi nhả bã sáp cũng không sao. Ăn điều độ, không nên ăn quá nhiều sáp một lúc.
Mật ong nguyên tổ có tốt hơn mật vắt không?
Không hẳn tốt hơn về dinh dưỡng, nhưng nguyên tổ giữ trạng thái tự nhiên nhất và khó pha trộn hơn. Nếu bạn ưu tiên độ nguyên chất và thích trải nghiệm nhai sáp thì nguyên tổ là lựa chọn hợp.
Trẻ nhỏ ăn mật ong nguyên tổ được không?
Với trẻ dưới 1 tuổi thì không nên dùng mật ong. Trẻ lớn hơn có thể ăn nhưng cần cắt miếng nhỏ, quan sát khi nhai sáp để tránh hóc, và cho ăn lượng ít vì rất ngọt.
Vì sao mật trong tổ bị đông cứng lại?
Đó là kết tinh tự nhiên do loại hoa và nhiệt độ thấp, không phải dấu hiệu hư hay giả. Để nơi ấm hơn mật sẽ mềm lại; hương vị không bị ảnh hưởng.
Với tôi, mật ong nguyên tổ là cách thưởng thức mật ong thú vị và chân thật nhất, gần với thiên nhiên nhất. Chọn một tảng sáp vàng óng, cắt miếng nhỏ nhâm nhi buổi sáng, bạn sẽ thấy vì sao nhiều người một khi đã quen nguyên tổ thì khó quay lại mật chai.
