Đứng trước quầy đặc sản, nhiều người phân vân giữa mấy loại nhìn na ná nhau: kẹo lạc, kẹo dồi, kẹo vừng. Cùng gốc mạch nha, cùng vị ngọt bùi, nhưng mỗi loại một kiểu ăn, một cảm giác. Chọn đúng loại hợp gu thì ăn mê, chọn nhầm lại thấy "cũng thường". Bài này mổ xẻ từng loại để bạn biết mình hợp món nào, và vì sao dân sành thường mua cả bộ để đổi vị.
Kẹo lạc: giòn rôm rả, bùi đậm
Đây là loại kinh điển nhất. Thanh kẹo dẹt, mạch nha vàng trong ôm lấy những nhân lạc rang chen dày. Cắn vào nghe "rắc" giòn, vị bùi của lạc hòa với ngọt thanh của mạch nha. Ưu điểm của kẹo lạc là đậm đà, ăn cùng trà rất hợp. Nhược điểm là hơi cứng, người răng yếu hoặc lớn tuổi có thể thấy khó nhằn.
Kẹo lạc ngon phải nhiều nhân, ít đường. Nếu thấy thanh kẹo trong veo mà lạc thưa thớt thì đó là loại kém, ngọt gắt mà không bùi.
Kẹo dồi: mềm hơn, cầu kỳ hơn
Kẹo dồi có hình ống, vỏ ngoài phủ lớp bột trắng mịn, bên trong là nhân lạc giã cùng mạch nha cuộn tròn như khúc dồi, tên gọi ra đời từ đó. So với kẹo lạc, kẹo dồi mềm hơn, dễ ăn hơn, lớp vỏ áo bột tạo cảm giác bùi mịn khác lạ. Làm kẹo dồi công phu hơn nhiều: người thợ phải kéo mạch nha thật dẻo rồi cuộn nhân, đòi hỏi tay nghề và sức khỏe. Vì vậy giá kẹo dồi thường nhỉnh hơn kẹo lạc một chút.
Nếu bạn thích vị bùi mà ngại kẹo quá cứng, kẹo dồi là lựa chọn dễ chịu.
Kẹo vừng (mè): thơm bùi kiểu khác
Kẹo vừng thay lạc bằng vừng, hoặc trộn cả hai. Hạt vừng nhỏ, rang lên dậy mùi thơm đặc trưng, ăn bùi nhẹ và ít ngậy hơn lạc. Loại này hợp người thích vị thanh, không quá nặng. Nhiều nhà làm còn kết hợp lạc và vừng trong một thanh để có cả độ bùi lẫn mùi thơm, ăn rất cuốn.
Một điểm cộng của kẹo vừng là hạt vừng khi rang tỏa mùi rất quyến rũ, chỉ cần mở gói ra là thơm cả góc bàn. Người không quá thích vị ngậy của lạc thường tìm đến loại này. Có nhà còn rắc thêm ít vừng lên mặt kẹo lạc để dung hòa cả hai, vừa bùi vừa thơm.
Vậy loại nào ngon nhất?
Không có câu trả lời chung, vì nó tùy khẩu vị:
- Thích đậm đà, giòn rôm rả, hợp uống trà: chọn kẹo lạc.
- Thích mềm, dễ ăn, tặng người lớn tuổi: chọn kẹo dồi.
- Thích vị thanh, thơm nhẹ, ít ngậy: chọn kẹo vừng.
Chính vì mỗi loại một vẻ nên cách hay nhất là mua đủ bộ để cả nhà đổi vị. Đây cũng là lý do các set quà kẹo Tây Bắc thường gộp cả ba loại. Khi ăn cùng nhau, người thích đậm gắp kẹo lạc, người thích nhẹ nhàng chọn kẹo vừng, còn ông bà thì hợp kẹo dồi mềm, ai cũng có phần vừa ý mà không phải tranh nhau một loại.
Ngoài khẩu vị, bạn cũng nên cân nhắc dịp dùng. Kẹo lạc giòn hợp lúc rảnh rỗi nhâm nhi bên ấm trà, nhấm nháp từng miếng nghe tiếng rắc vui tai. Kẹo dồi và kẹo vừng mềm hơn thì tiện mang theo, bẻ nhanh, ăn gọn, hợp lúc đi đường hay đãi khách bất chợt. Muốn hiểu thêm nét ẩm thực đứng sau những món quà vặt này, bạn có thể đọc văn hóa ẩm thực Tây Bắc để thấy vì sao mạch nha, lạc, vừng lại gắn bó với đời sống vùng cao đến vậy.
Dù chọn loại nào, chất lượng vẫn nằm ở độ tươi mới và tỷ lệ nhân. Bạn có thể tham khảo mua đặc sản Tây Bắc ở đâu uy tín để đặt được hàng mẻ mới, giòn và đủ vị. Và như mọi món ngọt, hãy thưởng thức điều độ để ngon miệng mà không ngán.
Câu hỏi thường gặp
Kẹo lạc và kẹo dồi khác nhau thế nào?
Kẹo lạc dẹt, cứng giòn, nhân lạc lộ rõ trong mạch nha. Kẹo dồi hình ống, mềm hơn, có lớp vỏ bột trắng bên ngoài và nhân lạc giã cuộn bên trong. Kẹo dồi làm cầu kỳ hơn nên giá thường cao hơn chút.
Người lớn tuổi nên chọn loại kẹo nào?
Kẹo dồi mềm hơn nên dễ ăn hơn với người răng yếu hoặc lớn tuổi. Kẹo lạc cứng và giòn, hợp người răng còn chắc và thích nhai rôm rả.
Kẹo vừng có ngọt như kẹo lạc không?
Độ ngọt tương đương vì cùng dùng mạch nha, nhưng kẹo vừng ăn thanh và ít ngậy hơn nhờ hạt vừng nhỏ, thơm nhẹ. Người thích vị nhẹ nhàng thường chuộng loại này.
Nên mua một loại hay mua cả bộ?
Nếu đã rõ khẩu vị thì mua đúng loại mình thích. Còn mua để cả nhà cùng ăn hoặc làm quà, mua cả bộ ba loại sẽ đa dạng và ai cũng có phần hợp gu.
Loại kẹo nào để được lâu hơn?
Cả ba loại đều kỵ ẩm và đều ngon nhất trong vài tuần đầu. Kẹo lạc cứng có thể giữ độ giòn nhỉnh hơn chút, nhưng quan trọng nhất vẫn là đóng gói kín và bảo quản nơi khô mát.
