Nhiều người lần đầu cầm hạt mắc ca đều bất ngờ: vỏ cứng như hòn sỏi, phải có dụng cụ mới tách nổi, vậy mà bên trong lại là phần nhân trắng, béo ngậy như bơ. Loại hạt từng được mệnh danh "hoàng hậu của các loại hạt" này giờ được trồng khá nhiều ở Tây Bắc nước ta. Bài viết này giải thích mắc ca thực chất là gì, cây mọc thế nào và vì sao vùng Điện Biên, Sơn La lại hợp với nó.
Hạt mắc ca là gì
Mắc ca là hạt của cây mắc ca, một loài cây thân gỗ có nguồn gốc từ vùng Đông Bắc nước Úc. Quả mắc ca khi chín có lớp vỏ xanh bên ngoài, tách ra để lộ hạt tròn với lớp vỏ gỗ nâu rất cứng. Phần ăn được nằm sâu bên trong, là nhân màu trắng ngà, giòn, vị béo đặc trưng gợi liên tưởng đến bơ và kem.
Chính lớp vỏ gỗ cứng là nét nhận diện của mắc ca. Để ăn, người ta thường sấy hạt rồi cưa hoặc nứt sẵn một đường trên vỏ, giúp tách nhân dễ hơn. Đây cũng là lý do mắc ca hay được bán ở dạng "hạt nứt vỏ".
Cây mắc ca được trồng ở Tây Bắc thế nào
Cây mắc ca ưa khí hậu mát, độ cao vừa phải và biên độ nhiệt ngày đêm rộng. Những điều kiện này lại rất trùng khớp với vùng cao nguyên Tây Bắc, đặc biệt là Điện Biên và Sơn La. Vì thế, trong khoảng hơn một thập niên trở lại đây, mắc ca được đưa vào trồng và phát triển thành vùng nguyên liệu đáng kể ở đây.
Cây mắc ca là cây lâu năm, phải mất vài năm sau khi trồng mới bắt đầu cho quả ổn định, và càng lâu năm càng sai quả. Mùa thu hoạch chính ở Tây Bắc thường rơi vào khoảng giữa năm. Đây cũng là lúc hàng vụ mới dồi dào, tươi và thơm nhất.
Vì sao Điện Biên, Sơn La hợp trồng mắc ca
Điểm mấu chốt là khí hậu. Ở độ cao vài trăm mét trở lên, ngày ấm đêm se lạnh, cây mắc ca tích lũy được nhiều dầu trong nhân, cho vị béo ngậy hơn. Đất đai vùng cao nguyên tơi xốp, thoát nước tốt cũng phù hợp với bộ rễ của cây.
Ngoài yếu tố tự nhiên, mắc ca còn giúp phủ xanh đồi dốc và tạo sinh kế bền vững cho bà con vùng cao, nên được nhiều địa phương khuyến khích trồng. Kết quả là mắc ca dần trở thành một trong những nông sản đặc trưng của vùng, bên cạnh các sản vật quen thuộc khác. Bạn có thể tìm hiểu thêm bức tranh đặc sản Sơn La để thấy mắc ca đứng ở đâu trong đó.
Đặc điểm của hạt mắc ca
Hạt mắc ca đạt chuẩn ăn ngon có nhân màu trắng ngà đến kem nhạt, giòn tan, vị béo dịu và hậu ngọt nhẹ. Vì giàu chất béo tự nhiên theo các tài liệu ẩm thực phổ biến, mắc ca thường được dùng ăn vặt, rắc lên salad, làm bánh hoặc xay sữa hạt.
Cũng vì đặc điểm nhiều dầu, mắc ca khá nhạy cảm với thời gian và cách bảo quản. Hạt để lâu, sấy chưa đạt hoặc gặp nóng ẩm dễ bị xuống dầu, sinh mùi ôi. Đây là lý do khi mua, bạn nên ưu tiên hàng vụ mới, rõ nguồn gốc. Nếu định mua để tặng, tham khảo thêm cách phối đặc sản Tây Bắc làm quà sẽ giúp món quà vừa lạ vừa chỉn chu.
Mua mắc ca Tây Bắc tươi ở đâu
Hiểu rõ mắc ca là gì rồi, bước tiếp theo là chọn được hàng tươi đúng vùng trồng. Tôi Đến Tây Bắc cung cấp mắc ca thu từ Điện Biên, Sơn La theo vụ, phân loại rõ ràng và đóng gói kỹ, để bạn thưởng thức đúng vị béo thơm đặc trưng của loại hạt này.
Câu hỏi thường gặp
Hạt mắc ca có phải hạt Việt Nam không?
Cây mắc ca có nguồn gốc từ Úc, nhưng hiện được trồng khá nhiều ở Việt Nam, đặc biệt tại Tây Bắc và Tây Nguyên. Mắc ca Điện Biên, Sơn La là hàng trồng trong nước, tươi và thuận tiện cho người mua nội địa.
Vì sao vỏ hạt mắc ca cứng vậy?
Đó là lớp vỏ gỗ tự nhiên bảo vệ nhân bên trong. Vì rất cứng, người ta thường sấy rồi cưa nứt sẵn một đường để dễ tách. Bạn có thể dùng dụng cụ tách chuyên dụng đi kèm để mở hạt gọn gàng.
Mắc ca thu hoạch vào mùa nào?
Ở Tây Bắc, vụ chính thường vào khoảng giữa năm. Đây là thời điểm hàng tươi nhất và giá thường dễ chịu. Mua đúng vụ giúp bạn có hạt giòn thơm, tránh hàng tồn để lâu bị xuống dầu.
Cây mắc ca trồng bao lâu mới cho quả?
Mắc ca là cây lâu năm, thường phải vài năm sau khi trồng mới cho quả ổn định và càng lâu năm càng sai. Đó là một phần lý do vì sao mắc ca có giá cao hơn nhiều loại hạt phổ thông khác.
Hạt mắc ca dùng để làm gì?
Mắc ca chủ yếu dùng ăn trực tiếp như hạt ăn vặt, rất được ưa chuộng. Ngoài ra còn dùng làm bánh, rắc lên salad và món ăn, hoặc xay làm sữa hạt. Phần nhân vỡ giá rẻ rất hợp cho việc chế biến.
