Cầm hai túi bột vàng đặt cạnh nhau, gần như không ai phân biệt được bằng mắt túi nào là tinh bột nghệ lọc thật, túi nào đã bị độn bột mì hay nhuộm phẩm màu. Đó là lý do hàng giả sống khỏe. Nhưng bột nghệ thật vẫn để lộ mình qua vài dấu hiệu nếu bạn biết cách kiểm tra. Dưới đây là những phép thử đơn giản, làm ngay tại nhà, không cần dụng cụ gì.
Nhìn màu sắc
Tinh bột nghệ thật có màu vàng đặc trưng nhưng không chói. Nghệ vàng cho màu vàng tươi ngả cam nhẹ; nghệ đỏ vùng cao cho màu vàng cam đậm hơn, ấm hơn. Điểm quan trọng là màu tự nhiên, hơi trầm, nhìn kỹ không đều tăm tắp như bột nhuộm.
Ngược lại, bột nhuộm phẩm màu thường vàng chói, rực rỡ bất thường, đều màu một cách khả nghi. Nếu chạm tay thấy màu bám vào da rất đậm, khó rửa, hoặc dính lên giấy trắng thành vệt vàng gắt thì nên cảnh giác.
Ngửi mùi
Đây là phép thử nhanh và khá đáng tin. Tinh bột nghệ thật có mùi nghệ đặc trưng, hơi hắc, thơm ấm nồng khi đưa sát mũi. Bột bị độn nhiều bột mì, bột sắn sẽ có mùi nghệ nhạt hẳn, thậm chí thoảng mùi bột sống. Nếu ngửi thấy mùi hương lạ, hắc kiểu hóa chất thì đó là dấu hiệu xấu.
Nếm thử một chút
Lấy một ít bột chấm đầu lưỡi. Tinh bột nghệ thật có vị đắng nhẹ, hơi cay ấm, hậu the đặc trưng của nghệ. Bột pha bột mì sẽ lợ, bở, nhạt vị nghệ. Vị càng nhạt, càng giống bột ăn thông thường thì khả năng bị độn càng cao.
Sờ độ mịn
Tinh bột nghệ lọc kỹ rất mịn, mịn như phấn, miết giữa hai ngón tay thấy mượt, không sạn. Bột nghệ xay thô (loại rẻ hay bị gọi nhầm là tinh bột) thường ráp hơn, còn lợn cợn xơ. Độ mịn không phải yếu tố duy nhất, nhưng bột quá thô thì chắc chắn không phải tinh bột lọc.
Thử nước — phép kiểm tra đáng tin nhất
Đây là cách nhiều người bán tử tế cũng khuyên khách tự làm:
- Lấy một thìa nhỏ bột, thả nhẹ lên mặt cốc nước nguội, không khuấy.
- Tinh bột nghệ thật rất nhẹ, sẽ nổi lâu trên mặt nước, thấm nước từ từ rồi mới chìm dần, khi tan cho màu vàng nghệ tự nhiên, nước hơi đục vàng đều.
- Bột bị độn bột mì, bột sắn thường nặng, chìm nhanh xuống đáy và để lại lớp cặn trắng đục lắng rõ dưới đáy cốc.
Nếu để cốc lắng vài phút thấy đáy có lớp trắng đục tách hẳn khỏi phần vàng thì gần như chắc chắn bột đã bị pha.
Vài lưu ý khi kết hợp các phép thử
Đừng dựa vào một dấu hiệu duy nhất. Màu có thể chỉnh, mùi có thể át, nhưng khó gian dối cùng lúc cả màu, mùi, vị, độ mịn và thử nước. Làm đủ vài bước, đối chiếu với nhau thì kết luận mới chắc. Nếu có sẵn một túi bột đã tin tưởng, hãy để cạnh mẫu mới để so sánh trực tiếp, cách này nhạy hơn nhiều so với đoán mò.
Muốn an tâm ngay từ đầu, tốt nhất vẫn là chọn nơi mua đặc sản Tây Bắc uy tín có nguồn gốc rõ ràng và cho đổi trả, để không phải mất công thử đi thử lại. Nếu định mua qua mạng, đọc thêm kinh nghiệm mua đặc sản online tránh lừa đảo sẽ giúp bạn lọc bớt nơi bán không đáng tin.
Câu hỏi thường gặp
Bột nghệ càng vàng chói có phải càng tốt không?
Ngược lại. Màu vàng chói, rực rỡ đều tăm tắp thường là dấu hiệu nhuộm phẩm màu. Tinh bột nghệ thật có màu vàng tự nhiên, hơi trầm, không quá gắt. Đừng chọn theo độ bắt mắt.
Phép thử nước có luôn chính xác không?
Rất đáng tin nhưng nên kết hợp thêm ngửi và nếm cho chắc. Bột thật nổi lâu, tan cho màu vàng đều; bột độn chìm nhanh, để cặn trắng dưới đáy. Nếu kết quả không rõ ràng, hãy làm lại với lượng bột ít và nước nguội.
Tinh bột nghệ và bột nghệ xay khác nhau chỗ nào khi kiểm tra?
Bột nghệ xay thô ráp hơn, còn xơ, màu và mùi có thể vẫn đậm nhưng độ mịn kém và thả nước thường lắng nhanh hơn. Tinh bột lọc mịn như phấn và nổi lâu hơn. Đây là hai sản phẩm khác nhau, không phải một cái là giả.
Vì sao bột thật của tôi vẫn có chút lắng?
Lắng chút ít sau khi để lâu là bình thường vì tinh bột không tan hoàn toàn như đường. Điều đáng ngại là lớp cặn trắng đục tách hẳn ra, khác màu với phần bột vàng. Đó mới là dấu hiệu bị pha.
Mua rồi mới nghi là hàng giả thì làm sao?
Nếu mua ở nơi có cam kết đổi trả, hãy liên hệ ngay và nêu kết quả thử nước, thử mùi. Nơi bán uy tín thường sẵn sàng đổi hoặc hoàn tiền. Lần sau nên chọn địa chỉ minh bạch nguồn gốc để tránh lặp lại.
Chỉ cần vài phút với một cốc nước và cái mũi của mình, bạn đã có thể loại phần lớn hàng pha. Kết hợp với việc chọn đúng nơi bán, tinh bột nghệ Tây Bắc thật sẽ không còn là chuyện hên xui.
