Cầm hai túi gạo Séng Cù cùng giá, làm sao biết túi nào cho nồi cơm dẻo thơm còn túi nào nấu lên khô nhạt? Bí quyết nằm ở ba giác quan quen thuộc: nhìn, ngửi và nếm. Người bán gạo lâu năm ở chợ vùng cao đều dùng đúng mấy chiêu này, và bạn cũng làm được ngay tại nhà.
Nhìn hạt gạo
Gạo Séng Cù ngon có hạt thon dài, thân hơi mảnh, đầu nhọn nhẹ chứ không tròn mập. Màu gạo trắng trong, hơi ngà tự nhiên chứ không trắng bóc như gạo đánh bóng nhiều lần. Khi bốc một nắm lên xem, hạt phải đều nhau về kích cỡ.
Dấu hiệu gạo kém hoặc bị trộn:
- Hạt to nhỏ lẫn lộn, nhiều kích cỡ trong cùng túi.
- Nhiều hạt gãy, hạt nát vụn.
- Có hạt bị đục, bạc bụng nhiều (phần trắng đục ở giữa hạt).
- Gạo trắng bất thường, bóng loáng, thường là do đánh bóng kỹ để che gạo cũ.
Ngửi mùi
Đây là cách phân biệt nhanh nhất mà nhiều người bỏ qua. Gạo Séng Cù mới có mùi thơm nhẹ, dịu, ngửi kỹ mới rõ chứ không nồng gắt. Mùi này đến từ chính hạt gạo, thoảng như mùi cốm non.
Nếu gạo không có mùi gì hoặc có mùi ẩm mốc, hắc, thì hoặc là gạo cũ để lâu, hoặc bảo quản kém. Đặc biệt cảnh giác với gạo thơm nồng bất thường, vì có nơi tẩm hương liệu để giả mùi gạo mới. Mùi thật rất nhẹ và tự nhiên, còn mùi tẩm thường gắt và bám dai.
Kiểm tra độ mới của gạo
Gạo mới vụ luôn ngon hơn gạo để lâu. Cách nhận biết:
- Xem ngày đóng gói và vụ mùa ghi trên bao. Gạo cùng năm thu hoạch là mới.
- Bốc gạo lên, gạo mới cầm hơi mát tay, ít bụi cám bay ra; gạo cũ khô, nhiều bụi.
- Cắn thử một hạt sống: gạo mới giòn, có vị ngọt nhẹ; gạo cũ vỡ vụn, nhạt và đôi khi hơi đắng.
Muốn hiểu sâu hơn về sự khác biệt giữa các vùng trồng và vụ mùa, bạn có thể xem bài gạo Séng Cù loại nào ngon để chọn đúng loại hợp khẩu vị.
Thử nấu một nồi nhỏ
Cách chắc chắn nhất vẫn là nấu thử. Vo nhẹ tay, cho lượng nước vừa phải (gạo Séng Cù cần ít nước hơn gạo thường một chút vì hạt đã dẻo sẵn). Cơm chín đạt sẽ:
- Hạt cơm dài, bóng, tơi mà vẫn dẻo.
- Ngửi thấy mùi thơm lan khi mở vung.
- Nhai có vị ngọt tự nhiên, không cần thức ăn cũng thấy ngon.
- Để nguội qua bữa vẫn mềm, không cứng khô lại.
Nếu cơm khô rời, nhạt, nguội thì cứng đơ, khả năng cao đó không phải gạo Séng Cù nguyên chất hoặc là gạo đã cũ.
Vài lỗi thường gặp khi chọn gạo
Nhiều người mua nhầm chỉ vì mấy thói quen tưởng đúng mà sai. Thứ nhất là chuộng gạo trắng tinh, bóng loáng, trong khi gạo Séng Cù thật màu hơi ngà; gạo càng trắng bất thường càng dễ là gạo đánh bóng kỹ để che tuổi. Thứ hai là tin tuyệt đối vào cái tên in trên bao, bỏ qua việc xem vụ mùa và ngày đóng gói. Thứ ba là ham rẻ; gạo Séng Cù nguồn cung hẹp nên giá không thể quá thấp, thấy rẻ bất thường nên nghĩ ngay đến hàng trộn.
Một mẹo nhỏ khi mua ngoài chợ: xin người bán bốc thử một nắm gạo ở giữa bao chứ không chỉ lấy phần trên miệng, vì gạo trộn hay để lớp đẹp lên trên. Bốc gạo giữa bao mà vẫn đều hạt, thơm nhẹ thì đáng tin hơn.
Chọn nơi bán để yên tâm ngay từ đầu
Biết cách chọn gạo rồi thì bước tiếp theo là chọn đúng người bán, vì không phải lúc nào cũng được xem gạo tận tay trước khi mua. Tham khảo nơi mua đặc sản Tây Bắc uy tín để có bộ tiêu chí đánh giá. Nếu muốn đặt gạo vụ mới chuẩn vùng cao giao tận nhà, gian hàng gạo của Tôi Đến Tây Bắc ghi rõ vùng trồng và vụ mùa cho từng lô.
Câu hỏi thường gặp
Gạo Séng Cù ngon nhìn như thế nào?
Hạt thon dài, đều nhau, màu trắng trong hơi ngà tự nhiên, ít hạt gãy nát. Gạo trắng bóng bất thường thường là đã đánh bóng nhiều để che gạo cũ, không nên chọn.
Mùi thơm của gạo Séng Cù có nồng không?
Không. Mùi thật rất nhẹ và dịu, thoảng như cốm non, phải ngửi kỹ mới rõ. Gạo thơm nồng gắt đáng nghi vì có thể bị tẩm hương liệu để giả mùi gạo mới.
Làm sao biết gạo còn mới hay đã cũ?
Xem ngày đóng gói và vụ mùa trên bao là nhanh nhất. Ngoài ra gạo mới cầm mát tay, ít bụi cám; cắn hạt sống thấy giòn và ngọt nhẹ. Gạo cũ khô, nhiều bụi, cắn vỡ vụn và nhạt.
Nên vo gạo Séng Cù kỹ không?
Chỉ nên vo nhẹ một, hai lần cho sạch bụi, không chà xát mạnh. Vo kỹ quá làm trôi lớp cám ngoài, cơm mất bớt vị ngọt và mùi thơm tự nhiên vốn là điểm quý của loại gạo này.
Chọn được gạo ngon rồi bảo quản sao cho giữ chất?
Để gạo nơi khô ráo, thoáng, tránh nắng và ẩm; đựng trong thùng kín có nắp để chống mọt. Mua lượng vừa đủ ăn trong một, hai tháng thay vì tích trữ quá nhiều để luôn được ăn gạo còn thơm.
