"Bí nào cũng là bí, ngon dở khác gì nhau?" Một khách từng hỏi tôi vậy khi mới lấy hàng. Nấu xong nồi canh đầu tiên, chị ấy nhắn lại: nước ngọt hơn hẳn, lại có mùi thơm nhẹ mà bí ngoài chợ không có. Đúng là bí nào cũng gọi là bí, nhưng bí xanh thơm vùng cao và bí thường là hai câu chuyện khác nhau. Bài này tôi nói rõ loại nào ngon và chọn thế nào cho đúng.
Bí xanh thơm vùng cao khác bí thường ở đâu?
Nhiều người quen bí xanh dưới xuôi: quả to, vỏ xanh bóng, ruột nhiều nước, nấu lên hơi nhạt. Bí xanh thơm vùng cao thì khác rõ:
- Vỏ phủ lớp phấn trắng mịn, không bóng loáng.
- Ruột đặc, ít nước hơn, nấu không bị bở nát.
- Có mùi thơm thoang thoảng rất riêng khi bổ và khi nấu.
- Nước canh trong và ngọt thanh tự nhiên, không cần nêm nhiều.
Nếu xét về độ ngon để nấu canh, hầm, xào thì bí xanh thơm vùng cao ăn đứt bí thường. Cái hơn nằm ở hương và độ chắc của thịt quả.
Vậy trong bí thơm, loại nào ngon nhất?
Ngay trong cùng giống bí thơm, chất lượng cũng chênh nhau tùy độ già và vùng trồng:
- Bí già, để đủ ngày: ruột đặc chắc, thơm đậm, để được lâu nhất. Đây là loại ngon nhất để nấu và để dự trữ.
- Bí non hái sớm: ăn cũng được nhưng ruột mềm, mùi nhạt, không để lâu bằng.
- Bí trồng ở vùng đất cao, khí hậu mát: hương thường đậm và quả chắc hơn bí trồng nơi thấp.
Nói ngắn gọn, quả già chắc trồng vùng cao chính là loại đáng chọn. Bí non hoặc bí trồng nơi khí hậu nóng thì hương kém rõ.
Cách chọn quả bí thơm ngon
Đây là mấy điều tôi luôn dặn khách khi tự chọn bí ngoài chợ:
- Cầm lên thấy chắc tay, nặng so với kích thước là quả đặc ruột.
- Vỏ có lớp phấn trắng tự nhiên, cuống còn tươi hoặc khô se chứ không thâm úng.
- Gõ nhẹ nghe tiếng đặc, không rỗng.
- Tránh quả có vết dập, mềm nhũn ở đầu hay chảy nước ở cuống.
Chọn được quả như vậy thì dù bí xanh thơm hay bí thường bạn cũng có được quả tốt nhất trong mẻ.
Bí thơm hợp nấu món gì để thấy rõ cái ngon?
Vì ruột đặc và thơm, bí thơm nấu canh xương thì nước trong ngọt, hầm thì không nát, xào tỏi thì giữ được độ giòn. Nếu muốn thử nhiều cách chế biến, bạn xem bài món ngon từ bí thơm Tây Bắc] (tôi để riêng, bạn tìm trên trang) hoặc tham khảo mạch [món ăn vùng cao mùa đông để đổi vị cho mâm cơm.
Muốn hiểu thêm về nếp ăn và gu ẩm thực nơi đây, bài văn hóa ẩm thực Tây Bắc cho bạn cái nhìn đầy đủ vì sao rau củ vùng cao lại được chuộng.
Cỡ quả nào ngon hơn: to hay vừa?
Nhiều người mặc định quả càng to càng ngon, nhưng với bí thơm điều đó không hẳn đúng. Quả cỡ vừa, thuôn dài, cầm nặng tay thường có ruột đặc đều và thơm rõ. Quả quá to đôi khi ruột nhiều hạt hơn hoặc phần lõi hơi xốp nếu để quá già. Vì vậy tôi hay chọn quả cỡ trung bình, chắc đều từ đầu đến cuống, hơn là chạy theo quả khổng lồ nhìn cho oách.
Một điểm nữa ít người để ý: cuống quả. Cuống còn tươi hoặc khô se, không thâm đen, cho thấy quả được thu hái đúng độ và bảo quản tốt. Cuống thâm úng thường là quả để lâu không đúng cách, ruột dễ nhũn dù vỏ nhìn vẫn đẹp.
Mua ở đâu để chắc đúng loại ngon?
Loại ngon nhất là bí già trồng vùng cao, nhưng nhìn ảnh mạng khó phân biệt. Cách chắc ăn là mua từ nơi lấy hàng trực tiếp từ vườn, chọn quả già chắc. Bạn có thể tham khảo địa chỉ mua đặc sản Tây Bắc uy tín để đặt đúng bí vùng cao, giao tận nhà.
Câu hỏi thường gặp
Bí xanh thơm và bí xanh thường loại nào ngon hơn?
Bí xanh thơm vùng cao thường ngon hơn khi nấu: ruột đặc chắc, có mùi thơm nhẹ đặc trưng, nước canh trong và ngọt thanh. Bí thường nhiều nước, dễ bở và vị nhạt hơn.
Trong bí thơm thì quả già hay quả non ngon hơn?
Quả già để đủ ngày ngon hơn: ruột đặc, thơm đậm và để được lâu. Quả non hái sớm ruột mềm, mùi nhạt và nhanh hỏng hơn.
Làm sao biết quả bí thơm còn tốt khi mua?
Cầm chắc tay và nặng so với cỡ quả, vỏ có phấn trắng tự nhiên, cuống không thâm úng, gõ nghe đặc. Tránh quả dập mềm hay chảy nước ở cuống.
Bí thơm vùng cao có phải quả nào cũng thơm đậm không?
Không hẳn. Hương đậm rõ nhất ở quả già trồng vùng đất cao khí hậu mát. Quả non hoặc trồng nơi nóng thì mùi thơm nhạt hơn.
Bí thơm nấu món nào ngon nhất?
Canh xương cho nước trong ngọt, hầm không bị nát, xào tỏi giữ độ giòn. Nhờ ruột đặc và thơm nên món nào cũng rõ vị hơn bí thường.
