Có một câu hỏi tôi nhận được khá nhiều từ các bạn trẻ đang muốn tăng cân: ăn thịt trâu gác bếp, thịt lợn gác bếp có béo lên được không. Nghe cũng có lý, vì món này đạm cao, đậm đà, ăn vào thấy chắc bụng. Nhưng câu trả lời không đơn giản là có hay không, mà phụ thuộc vào cách bạn đưa nó vào bữa ăn hằng ngày.
Đồ gác bếp cho người gầy có thể là một trợ thủ tốt nếu dùng đúng, và cũng có thể chẳng giúp được gì nếu bạn chỉ xé vài miếng nhâm nhi buổi tối rồi bỏ bữa chính. Bài viết này nói thẳng về giá trị dinh dưỡng thật của món đặc sản này, cách kết hợp để tăng cân lành mạnh và những điều nên cẩn trọng.
Thịt gác bếp có gì trong đó
Thịt trâu, thịt bò hay thịt lợn gác bếp về bản chất là thịt tươi được ướp gia vị rồi hong khô trên bếp củi trong thời gian dài. Quá trình này làm bay hơi phần lớn nước trong thịt, khiến khối lượng giảm đáng kể trong khi lượng đạm gần như giữ nguyên. Nói cách khác, cùng một trăm gam thành phẩm, thịt gác bếp cho nhiều đạm hơn hẳn thịt tươi.
Thịt trâu gác bếp làm từ thịt bắp nên rất nạc, chất béo thấp. Thịt lợn gác bếp thường được chọn phần ba chỉ hoặc thịt vai có xen mỡ nên nhiều năng lượng hơn. Ngoài đạm, thịt còn cung cấp sắt, kẽm, vitamin nhóm B, những vi chất mà người gầy hay thiếu do ăn ít. Điểm cần lưu ý là hàm lượng muối khá cao, vì muối vừa là gia vị vừa giúp bảo quản.
Người gầy tăng cân cần gì
Nguyên tắc cơ bản là nạp vào nhiều hơn tiêu hao, nhưng phần tăng thêm nên là cơ chứ không phải mỡ. Muốn vậy bạn cần ba thứ song song: đủ năng lượng từ tinh bột và chất béo tốt, đủ đạm để xây cơ, và vận động có sức đề kháng để cơ thể biết dùng phần dư ấy vào việc gì.
Rất nhiều người gầy không phải vì ăn ít mà vì ăn không đều, hay bỏ bữa sáng, tiêu hóa kém nên nhanh no. Với nhóm này, giải pháp hiệu quả là chia nhỏ bữa, thêm hai tới ba bữa phụ giàu năng lượng giữa các bữa chính. Đây chính là chỗ đồ gác bếp phát huy tác dụng, vì nó tiện, để được lâu, không cần hâm nóng cầu kỳ và ăn ngon miệng.
Ăn đồ gác bếp thế nào để hỗ trợ tăng cân
Cách dùng hiệu quả nhất là coi thịt gác bếp như một phần đạm trong bữa ăn có đủ nhóm chất, chứ không phải món nhắm đơn độc.
- Ăn kèm cơm nóng, xôi nếp nương hoặc bánh mì, vì tinh bột mới là nguồn năng lượng chính giúp tăng cân.
- Xé nhỏ thịt trộn vào salad, cuốn bánh tráng với rau sống và bún, hoặc rang cùng cơm để có bữa đủ đầy.
- Dùng làm bữa phụ giữa buổi cùng một hộp sữa chua, một nắm hạt và trái cây.
- Nấu canh hoặc xào với măng chua, cà chua để thịt mềm và dễ ăn với người tiêu hóa kém.
Về liều lượng, khoảng ba mươi tới năm mươi gam mỗi lần là hợp lý, tương đương một nhúm nhỏ đã xé tơi. Ăn nhiều hơn thì lượng muối nạp vào sẽ vượt mức cần thiết, chưa kể dễ ngán và bỏ bữa chính. Người tập gym có thể dùng thịt trâu gác bếp làm bữa nhẹ sau buổi tập, kết hợp với chuối hoặc khoai lang để có cả đạm lẫn tinh bột.
Những hiểu lầm thường gặp
Hiểu lầm đầu tiên là nghĩ chỉ cần ăn nhiều thịt là tăng cân. Thực tế đạm giúp xây cơ nhưng không phải nguồn năng lượng chính, nếu tổng calo nạp vào vẫn thấp thì cân nặng không nhúc nhích. Người gầy thường cần tăng cả tinh bột và chất béo tốt như dầu ô liu, bơ, các loại hạt.
Hiểu lầm thứ hai là ăn khuya thật nhiều sẽ mập lên nhanh. Ăn quá no sát giờ ngủ dễ gây khó tiêu, ngủ không ngon, mà giấc ngủ lại là yếu tố quan trọng để cơ thể phục hồi và tăng cơ. Tốt hơn là dàn đều lượng ăn trong ngày.
Hiểu lầm thứ ba là món gác bếp nào cũng như nhau. Thịt trâu rất nạc, phù hợp người muốn tăng cơ; thịt lợn gác bếp nhiều mỡ hơn, năng lượng cao hơn nhưng người có vấn đề mỡ máu cần cân nhắc. Cá gác bếp thì nhẹ bụng, hợp bữa tối.
Ai nên cẩn thận khi ăn
Vì lượng muối cao, người bị tăng huyết áp, bệnh thận hoặc đang được dặn ăn nhạt nên hạn chế và hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thường xuyên. Người có bệnh dạ dày cũng không nên ăn khi bụng đói, vì gia vị cay và mắc khén có thể gây khó chịu. Phụ nữ mang thai muốn dùng nên chọn sản phẩm rõ nguồn gốc và nấu chín kỹ lại trước khi ăn.
Ngoài ra, nếu bạn gầy kéo dài dù ăn nhiều, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc hay mệt mỏi, đừng chỉ trông vào chuyện ăn uống. Có nhiều nguyên nhân y tế nằm sau tình trạng khó tăng cân như rối loạn hấp thu, cường giáp, bệnh lý tiêu hóa. Đi khám để biết rõ vẫn là bước nên làm sớm.
Kết hợp thành thực đơn thực tế
Một ngày điển hình cho người muốn tăng cân có thể như sau. Bữa sáng ăn xôi nếp nương với ruốc hoặc trứng, thêm một ly sữa. Giữa buổi ăn một nắm thịt trâu gác bếp xé nhỏ cùng chuối. Bữa trưa cơm đầy đủ với canh, rau và một món mặn. Chiều thêm sữa chua với hạt. Bữa tối cơm với cá gác bếp rang lá chanh hoặc canh măng nấu thịt gác bếp, kèm rau luộc.
Thực đơn kiểu này không có gì cao siêu, cái hay là bạn duy trì được đều đặn. Người vùng cao đi nương cả ngày cũng mang theo nắm xôi với miếng thịt gác bếp, ăn giữa rừng là đủ sức làm tới chiều. Cách ăn ấy đơn giản mà rất hợp lý về mặt dinh dưỡng, vừa có tinh bột vừa có đạm đậm đặc.
Câu hỏi thường gặp về đồ gác bếp cho người gầy
Ăn thịt trâu gác bếp mỗi ngày có tăng cân không? Chỉ ăn thịt thôi thì khó, vì tăng cân phụ thuộc vào tổng năng lượng cả ngày. Bạn nên kết hợp với cơm, xôi, sữa và chất béo tốt, đồng thời tập luyện đều.
Đồ gác bếp cho người gầy nên ăn vào lúc nào là tốt nhất? Bữa phụ giữa buổi sáng hoặc sau khi tập là hợp lý nhất, khi cơ thể cần đạm và bạn chưa quá no để bỏ bữa chính.
Món này có mặn quá không? Khá mặn, nên bạn đừng chấm thêm nước mắm và nhớ uống đủ nước. Nếu thấy mặn, có thể hấp lại hoặc nấu canh để vị dịu đi.
Người tiêu hóa kém ăn được không? Nên chế biến lại cho mềm như hấp, nấu canh hoặc xào với măng chua thay vì xé khô ăn trực tiếp, và bắt đầu từ lượng nhỏ.
Lời kết
Đồ gác bếp không phải thần dược tăng cân, nhưng là nguồn đạm ngon miệng, tiện lợi và rất hợp để làm bữa phụ cho người gầy khó ăn. Điều quyết định vẫn là bạn ăn đều, đủ nhóm chất và vận động hợp lý, còn miếng thịt hong khói chỉ là phần khiến bữa ăn dễ chịu hơn. Nếu bạn đang tìm sản phẩm làm thủ công, gia vị thật và không phẩm màu, Tôi đến Tây Bắc sẵn sàng gửi tới bạn những mẻ thịt gác bếp được hong trên bếp củi của bà con vùng cao.
