Mua được chiếc bánh chưng đen ngon rồi mà cứ bóc ra ăn nguội mãi thì phí. Món này biến hóa được kha khá, từ ăn ngay lúc còn ấm cho tới rán giòn ngày hôm sau, mỗi kiểu một vị. Kèm theo đó là chuyện bảo quản, vì bánh nặng, làm cả mẻ lớn, không phải lúc nào cũng ăn hết trong một bữa. Bài này gom cả hai phần cho gọn.
Ăn thế nào cho ngon
Ăn ngay khi còn ấm
Bánh vừa luộc hoặc hâm nóng lại, bóc ra ăn ngay là cách giữ trọn vị nhất. Nếp dẻo, nhân đỗ thịt béo, mùi thảo quả và hạt dổi dậy lên rõ. Cắt bằng chính sợi lạt buộc bánh cho miếng gọn, không bị dính dao.
Rán giòn
Đây là cách được yêu thích nhất với bánh để qua ngày. Cắt bánh thành khoanh dày, cho vào chảo ít dầu, rán tới khi hai mặt vàng giòn, bên trong vẫn dẻo mềm. Lớp vỏ nếp đen rán lên giòn rụm, ăn cùng cơm nguội hay nhâm nhi ngày lạnh đều hợp. Không cần nhiều dầu vì nếp đã đủ độ béo.
Ăn kèm gì
Bánh chưng đen hợp nhất với dưa hành, dưa cải chua để cắt độ ngậy. Ngày Tết ăn kèm giò, thịt đông cũng rất vào. Ai thích cầu kỳ có thể chấm chút muối tiêu chanh hoặc tương ớt khi ăn bánh rán. Một tách trà nóng bên cạnh là trọn vẹn cho bữa sáng mùa đông.
Muốn xem bánh chưng đen đứng cùng những món nào trên mâm ngày lễ vùng cao, bạn đọc Tết của người Thái Tây Bắc để mường tượng không khí và cách bày biện.
Vài biến tấu đáng thử
Ngoài rán nguyên khoanh, bạn có thể cắt bánh thành miếng nhỏ, rán giòn rồi rưới chút mật ong hoặc đường thốt nốt cho bữa ăn vặt lạ miệng. Người khéo tay còn xé bánh, xào lại với hành và chút thịt băm thành món ăn sáng nhanh gọn. Trẻ con thường thích bánh rán chấm sữa đặc, còn người lớn hay nhâm nhi bánh rán mặn cùng ấm trà. Cùng một tấm bánh mà đổi cách chế biến là bữa nào cũng thấy mới.
Bảo quản để được lâu
Bánh chưng đen làm chuẩn, luộc kỹ có thể để được nhiều ngày, nhưng cách giữ quyết định bánh tươi hay chóng hỏng:
- Để nơi thoáng mát, treo lên cho ráo là cách truyền thống dùng trong vài ngày khi trời lạnh.
- Cho vào ngăn mát tủ lạnh nếu muốn giữ lâu hơn; khi ăn đem hấp hoặc rán lại cho mềm.
- Muốn để thật lâu thì cấp đông; lúc dùng rã đông rồi hấp hoặc rán, bánh vẫn dẻo.
- Bánh đã bóc, ăn dở nên bọc kín và cất tủ lạnh, dùng sớm trong ngày hôm sau.
Dấu hiệu bánh không nên ăn nữa: mùi chua, nhớt bề mặt, mốc ở lá hoặc thân bánh. Gặp mấy dấu hiệu này thì bỏ, đừng tiếc, vì ăn bánh hỏng dễ đau bụng. Hạn dùng cụ thể nên hỏi người bán theo cách họ luộc và đóng gói, con số chung chỉ mang tính tham khảo.
Hâm lại sao cho khéo
Bánh để tủ lạnh thường cứng lại do nếp lại gạo. Cách phục hồi tốt nhất là hấp cách thủy tới khi bánh nóng dẻo trở lại, hoặc cắt khoanh rán giòn. Quay lò vi sóng cũng được nhưng dễ làm bánh khô nếu quá tay, nên phủ khăn ẩm hoặc để thời gian ngắn.
Nếu bạn thích những món no lâu, hợp tiết trời rét, bánh chưng đen nằm chung nhóm với nhiều món ăn vùng cao mùa đông khác đáng thử trong mùa lạnh.
Một lưu ý nhỏ khi hâm: đừng bóc hết lá rồi mới hấp, cứ để nguyên lá gói mà hấp lại, hơi nước sẽ thấm đều và bánh giữ được mùi lá. Chỉ khi rán mới cần bóc lá và cắt khoanh. Cách này giúp bánh vừa nóng đều vừa không bị khô mặt.
Câu hỏi thường gặp
Bánh chưng đen để tủ lạnh được bao lâu?
Tùy cách luộc và đóng gói, thường giữ được nhiều ngày trong ngăn mát và lâu hơn khi cấp đông. Nên hỏi người bán hạn dùng cụ thể và ưu tiên ăn khi bánh còn tươi.
Bánh bị cứng sau khi để tủ lạnh có cứu được không?
Được. Hấp lại cho nóng dẻo hoặc cắt khoanh rán giòn là bánh ngon trở lại, thậm chí nhiều người thích ăn rán hơn ăn tươi.
Rán bánh chưng đen có cần nhiều dầu không?
Không. Nếp bánh đã có độ béo, chỉ cần chút dầu tráng chảo, rán lửa vừa cho hai mặt vàng giòn là được.
Ăn bánh chưng đen kèm gì cho đỡ ngán?
Dưa hành, dưa cải chua là bạn đồng hành kinh điển. Ngày Tết ăn cùng giò, thịt đông cũng rất hợp.
Làm sao biết bánh đã hỏng?
Ngửi thấy chua, thấy nhớt trên bề mặt hoặc mốc ở lá và thân bánh thì bỏ đi. Không nên tiếc mà ăn vì dễ ảnh hưởng tiêu hóa.
