Mộc Châu ban ngày là đồi chè, vườn mận, rừng thông. Nhưng khi mặt trời khuất sau đồi, cao nguyên trở lạnh và cái thú ăn đêm mới bắt đầu. Người ta kéo nhau ra khu thị trấn, ngồi quanh bếp than hồng, gọi đĩa bê chao nóng, hũ sữa chua nếp cẩm mát lạnh. Nếu bạn ngủ lại Mộc Châu hay Sơn La một đêm, đừng đi ngủ sớm — dưới đây là những món đáng thức để ăn.
Bê chao Mộc Châu: món đêm "phải gọi"
Bê chao gần như là biểu tượng ẩm thực Mộc Châu. Thịt bê non thái miếng, ướp gừng sả, chao (chiên) nhanh trong chảo dầu nóng già cho vàng giòn bên ngoài mà vẫn mềm ngọt bên trong. Ăn nóng, chấm tương gừng hoặc chẩm chéo, kèm rau sống, nhâm nhi trong tiết trời đêm se lạnh thì khó cưỡng.
Buổi tối là lúc bê chao ngon nhất, vì được chao tại chỗ, dọn ra còn nóng hổi. Đây thường là món mở màn cho một bàn nhậu đêm cao nguyên, đi cùng bạn bè thì càng vui.
Sữa chua nếp cẩm, sữa tươi Mộc Châu
Mộc Châu là vùng nuôi bò sữa lớn, nên sữa ở đây tươi và thơm. Món tráng miệng trứ danh về đêm là sữa chua nếp cẩm: sữa chua sánh mịn, hơi chua dịu, trộn cùng nếp cẩm dẻo bùi. Mát lạnh, dễ ăn, hợp sau khi đã no đồ nướng. Ngoài ra còn có sữa tươi thanh trùng, bánh sữa, kẹo sữa — vừa ăn tối vừa mua làm quà đều tiện. Xem thêm các sản vật vùng này ở bài đặc sản Mộc Châu.
Đồ nướng bên bếp than hồng
Không khí ăn đêm Mộc Châu gắn với những bếp nướng đỏ lửa. Trên vỉ than là đủ thứ:
- Thịt lợn bản, ba chỉ nướng ướp mắc khén thơm nức.
- Gà nướng, cá suối nướng kẹp que.
- Lòng, nầm, xiên que cho bàn nhậu đông.
- Rau củ nướng như cải mèo, nấm, khoai.
Vừa nướng vừa ăn, khói bếp quyện mùi mắc khén, cái lạnh cao nguyên khiến đồ nướng ngon gấp bội. Đây là kiểu ăn tụ tập rất đặc trưng của văn hóa ẩm thực Tây Bắc.
Chẩm chéo: linh hồn của mọi món chấm
Ăn đồ Tây Bắc mà thiếu chẩm chéo là mất nửa vị. Đây là loại muối chấm giã từ mắc khén, ớt, tỏi, muối, rau thơm, cho ra thứ gia vị cay, tê, thơm rất riêng. Bê chao chấm chéo, thịt nướng chấm chéo, rau luộc chấm chéo — cái gì cũng hợp. Nhiều người mê chéo tới mức mua cả hũ mang về; đây cũng là món quà nhỏ gọn đáng cân nhắc.
Ngô nướng, khoai nướng và quà vặt đêm lạnh
Đêm cao nguyên xuống nhanh và lạnh, nên những gánh ngô nướng, khoai nướng ven đường luôn đắt khách. Bắp ngô nếp nướng than, phết chút mỡ hành, hay củ khoai nóng bóc vỏ cầm cho ấm tay — đơn giản mà đúng điệu ăn đêm vùng cao. Nhấm nháp thêm hạt dẻ rang, trứng nướng nữa là ấm bụng cả buổi tối lang thang.
Uống gì cho ấm?
Đi kèm đồ nướng thường là chén rượu ngô, rượu men lá của người vùng cao. Rượu ở đây khá nặng nên uống vừa phải, nhất là khi trời lạnh dễ "vào" nhanh. Ai không uống rượu thì có trà nóng, sữa nóng Mộc Châu cũng đủ ấm người.
Ăn xong, mua gì về?
Nhiều món ăn đêm Mộc Châu cũng bán dạng mang đi:
- Sữa chua, bánh sữa, kẹo sữa đóng hộp sẵn.
- Chẩm chéo, mắc khén đóng hũ.
- Mận hậu, hồng giòn theo mùa.
Nếu đi vào mùa mận, bạn nên đọc thêm bài mận hậu Mộc Châu để biết cách chọn và bảo quản. Muốn mua sẵn, đóng gói cẩn thận cho đi xa, có thể đặt tại Tôi Đến Tây Bắc.
Câu hỏi thường gặp
Ở Mộc Châu buổi tối thường ăn ở đâu?
Khu trung tâm thị trấn Mộc Châu tập trung nhiều quán bê chao, đồ nướng và hàng sữa chua. Đây là mô tả chung; bạn nên hỏi người dân hoặc chủ homestay để được chỉ quán đông khách, đồ tươi, thay vì đi theo một địa chỉ cố định.
Bê chao ăn lúc nào ngon nhất?
Bê chao ngon nhất khi vừa chao xong, còn nóng giòn. Buổi tối là lúc lý tưởng vì được làm tại chỗ theo bàn. Ăn kèm rau sống và chấm chẩm chéo hoặc tương gừng sẽ đỡ ngán.
Ăn đêm Mộc Châu có đắt không?
Giá chỉ mang tính tham khảo, tùy quán và mùa du lịch. Ngô khoai nướng, sữa chua thường rẻ; bê chao và bàn đồ nướng cho nhóm sẽ cao hơn. Nên hỏi giá trước khi gọi, đặc biệt vào dịp lễ đông khách.
Sữa chua nếp cẩm có mang về xa được không?
Sữa chua cần bảo quản lạnh nên chỉ hợp đi quãng ngắn với thùng đá. Nếu muốn mang đi xa, các sản phẩm như bánh sữa, kẹo sữa để được lâu hơn và dễ vận chuyển hơn nhiều.
Trời lạnh nên mặc gì khi đi ăn đêm?
Buổi tối Mộc Châu, nhất là mùa đông, lạnh hơn ban ngày rất nhiều. Bạn nên mang áo ấm, khăn, vì phần lớn quán ăn đêm và bếp nướng đều ở ngoài trời hoặc bán ngoài hiên.
